ویبرواسکن پا (ارزیابی آستانه درک ارتعاش) در کلینیک تخصصی نیکبخت
این خدمت چیست؟
ویبرواسکن پا با استفاده از دستگاهی به نام بیوتزیومتر (Biothesiometer) یا ویبرومتر انجام می‌شود. این دستگاه یک ارتعاش کنترل‌شده با فرکانس مشخص (معمولاً ۵۰ هرتز) تولید می‌کند و به‌تدریج شدت آن را افزایش می‌دهد. پراب دستگاه روی نقاط استخوانی پا (معمولاً شست پا یا برجستگی استخوان مچ پا) قرار می‌گیرد و از بیمار خواسته می‌شود به محض احساس ارتعاش، اعلام کند.
عددی که در این لحظه ثبت می‌شود، آستانه درک ارتعاش (VPT) نام دارد و بر حسب ولت بیان می‌شود. هرچه این عدد بالاتر باشد، یعنی بیمار برای احساس ارتعاش به شدت بیشتری نیاز دارد و حس عصبی او در آن ناحیه ضعیف‌تر شده است.
این تست به‌طور خاص فیبرهای عصبی حسی بزرگ را ارزیابی می‌کند که معمولاً در نوروپاتی دیابتی اولین فیبرهایی هستند که آسیب می‌بینند. از همین رو، ویبرواسکن می‌تواند نوروپاتی را در مراحل اولیه و قابل برگشت شناسایی کند، پیش از آنکه بیمار خودش علائم بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا زخم را حس کند.
نکته مهم برای بیمار: ویبرواسکن یک ابزار غربالگری است و به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست. تفسیر نتیجه باید توسط پزشک و در کنار معاینه بالینی، مونوفیلامنت ۱۰ گرمی و در صورت نیاز تست‌های تکمیلی انجام شود.
چه کسانی به این خدمت نیاز دارند؟
همه بیماران دیابتی (نوع ۱، نوع ۲ یا دیابت بارداری) برای غربالگری دوره‌ای نوروپاتی
بیماران دیابتی که سابقه زخم پا، پینه مکرر یا ترک پوستی دارند
بیمارانی که در معاینه با مونوفیلامنت ۱۰ گرمی یا چنگال ارتعاش ۱۲۸ هرتز نتیجه غیرطبیعی داشته‌اند
افرادی که علائم نوروپاتی مانند بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن، سوزش یا درد در پا دارند
بیمارانی که سابقه طولانی دیابت (بیش از ۵ تا ۱۰ سال) دارند
افرادی که سابقه مصرف داروهای نوروتوکسیک (مانند برخی داروهای شیمی‌درمانی) یا قرارگیری در معرض سموم عصبی داشته‌اند
بیماران اتاق زخم که نیاز به ارزیابی حس پا قبل از برنامه‌ریزی مراقبت دارند
افرادی که پزشک برایشان پایش پیشرفت نوروپاتی یا ارزیابی قبل از جراحی پا را تجویز کرده است
نحوه انجام خدمت
پذیرش و ثبت اطلاعات: ثبت سابقه دیابت، مدت بیماری، داروها و علائم فعلی.
توضیح روش: کادر درمان مراحل تست را به شما توضیح می‌دهد تا با آرامش همکاری کنید.
قرارگیری: روی تخت یا صندلی بنشینید یا دراز بکشید؛ پا باید بدون کفش و جوراب و در وضعیت آرام باشد.
قرار دادن پراب: پراب دستگاه با فشار سبک و یکنواخت روی شست پا (یا نقاط دیگر مانند استخوان مچ پا) قرار می‌گیرد.
افزایش تدریجی ارتعاش: دستگاه به‌آرامی شدت ارتعاش را از صفر افزایش می‌دهد. به محض احساس ارتعاش، دست خود را بالا ببرید یا بگویید «بله».
ثبت عدد VPT: عدد ثبت‌شده در آن لحظه، آستانه درک ارتعاش شما در آن نقطه است.
تکرار برای پای دیگر و نقاط دیگر: تست معمولاً برای هر دو پا و در صورت نیاز در چند نقطه تکرار می‌شود.
تفسیر و توصیه: پزشک نتیجه را در کنار سایر یافته‌ها تفسیر می‌کند و برنامه بعدی (پیگیری، ارجاع به اتاق زخم، توصیه کفش و...) را توضیح می‌دهد.
آمادگی قبل از مراجعه
پاها را تمیز بشویید و از کرم یا لوسیون روی کف پا استفاده نکنید.
جوراب و کفش راحت بپوشید که به‌راحتی دربیاید.
لیست داروهای مصرفی (مخصوصاً داروهای دیابت و هر داروی مؤثر بر اعصاب) را اطلاع دهید.
آزمایش‌های اخیر (قند خون، HbA1c) را در صورت وجود همراه بیاورید.
اگر زخم باز، پانسمان، قرمزی شدید یا درد غیرعادی در پا دارید، قبل از تست اطلاع دهید.
در صورت قطع عضو یا جراحی قبلی پا، حتماً بگویید.
ناشتایی لازم نیست، مگر برای آزمایش‌های همراه دیگر که پزشک تجویز کرده باشد.
قهوه، سیگار یا فعالیت شدید را بلافاصله قبل از تست محدود کنید تا نتیجه دقیق‌تر باشد.
بعد از خدمت
محدودیت خاصی وجود ندارد و می‌توانید فعالیت روزانه خود را ادامه دهید.
نتیجه تست را خودسرانه تفسیر نکنید؛ منتظر تفسیر پزشک بمانید.
اگر عدد VPT شما بالاتر از حد طبیعی باشد، پزشک ممکن است مراقبت‌های پیشگیرانه (بازبینی روزانه پا، کفش مناسب، کفی طبی، ارجاع به اتاق زخم) را توصیه کند.
کنترل قند خون نقش کلیدی در کند کردن روند نوروپاتی دارد؛ توصیه‌های پزشک را جدی بگیرید.
در صورت توصیه به تکرار تست در فواصل مشخص، زمان پیگیری را از دست ندهید.
اگر بعد از تست علائم جدید مانند بی‌حسی پیشرونده یا درد شدید در پا پیدا کردید، با کلینیک تماس بگیرید.
تجهیزات و امکانات
ویبرواسکن پا در کلینیک نیکبخت با دستگاه بیوتزیومتر/ویبرومتر استاندارد انجام می‌شود. این تست در همان مجموعه‌ای ارائه می‌شود که اتاق زخم، فوت‌اسکن، تست ABI و آزمایشگاه نیز فعال است، بنابراین ارزیابی پا به‌صورت یکپارچه و بدون رفت‌وآمد اضافه انجام می‌شود.