تست TBI (شاخص انگشت پا-بازو) در کلینیک تخصصی نیکبخت
این خدمت چیست؟
TBI یا شاخص انگشت پا-بازو (Toe-Brachial Index)، یک تست تشخیصی غیرتهاجمی است که فشار خون سیستولیک در انگشت پا را با فشار خون بازو مقایسه می‌کند. این تست مشابه ABI است، اما به جای مچ پا، فشار در شریان‌های کوچک انگشت اندازه‌گیری می‌شود.
اهمیت این تفاوت در آن است که شریان‌های انگشت پا معمولاً در برابر کلسیفیکاسیون (سخت شدن و رسوب کلسیم در دیواره عروق) مقاوم‌تر هستند. در بیماران دیابتی یا افراد با نارسایی مزمن کلیه، کلسیفیکاسیون می‌تواند باعث شود شریان‌های مچ پا غیرقابل فشرده‌سازی شوند و ABI به‌طور کاذب بالا (مثلاً بالای ۱.۴۰) گزارش شود؛ در چنین حالتی ABI نمی‌تواند بیماری عروق محیطی (PAD) را نشان دهد، در حالی که ممکن است PAD واقعاً وجود داشته باشد.
TBI با اندازه‌گیری فشار در انگشت پا، این بن‌بست تشخیصی را باز می‌کند. مقدار TBI ≤ ۰.۷۰ به‌عنوان معیار غیرطبیعی و تشخیصی برای PAD در نظر گرفته می‌شود، و مقدار TBI ≤ ۰.۲۵ نشان‌دهنده ایسکمی شدید (نزدیک به تهدید عضو) است. تفسیر نهایی این عدد باید توسط پزشک و در کنار علائم، معاینه بالینی و سایر بررسی‌ها انجام شود.
چه کسانی به این خدمت نیاز دارند؟
TBI به‌طور معمول در موارد زیر کاربرد دارد:
بیماران دیابتی که ABI آن‌ها بالای ۱.۴۰ است (ABI کاذباً بالا به دلیل کلسیفیکاسیون)
بیماران دیابتی با زخم پای التیام‌نیافته، قانقاریا یا درد در حالت استراحت که ABI آن‌ها در محدوده طبیعی یا مرزی است اما همچنان شک بالینی به اختلال عروقی وجود دارد
بیماران با نارسایی مزمن کلیه یا سابقه کلسیفیکاسیون عروقی شناخته‌شده
بیمارانی که ABI آن‌ها به دلیل غیرقابل فشرده بودن شریان‌ها قابل تفسیر نیست
بیماران با زخم پا یا تغییرات پوستی ایسکمیک که برای تصمیم‌گیری درباره درمان (مانند پانسمان فشاری یا ارجاع عروقی) نیاز به ارزیابی دقیق جریان خون دارند
بیمارانی که قبل یا بعد از مداخلات عروقی نیاز به پیگیری دارند
افرادی که پزشک برایشان TBI را به‌عنوان روش تشخیصی مکمل در ارزیابی PAD تجویز کرده است
نحوه انجام خدمت
استراحت اولیه: بیمار حداقل [۱۰ تا ۱۵] دقیقه در وضعیت خوابیده به پشت (Supine) و در محیطی آرام و با دمای مناسب استراحت می‌کند تا گردش خون پایدار شود.
اندازه‌گیری فشار بازوها: کاف فشارسنج روی بازوها بسته می‌شود و فشار سیستولیک شریان بازویی هر دو بازو ثبت می‌شود.
قرار دادن کاف انگشت: یک کاف کوچک مخصوص انگشت روی پایه انگشت شست پا (یا انگشت دوم در صورت لزوم) قرار می‌گیرد.
اتصال حسگر: یک حسگر فتوپلتیسموگرافی (PPG) یا لیزر داپلر روی نوک انگشت قرار می‌گیرد تا جریان خون را تشخیص دهد.
اندازه‌گیری فشار انگشت: کاف باد می‌شود تا زمانی که سیگنال جریان خون ناپدید شود؛ سپس به‌آرامی تخلیه می‌شود و فشاری که سیگنال در آن بازمی‌گردد به‌عنوان فشار سیستولیک انگشت ثبت می‌شود.
محاسبه TBI: بالاترین فشار انگشت پا بر بالاترین فشار بازو تقسیم می‌شود و عدد TBI به‌دست می‌آید.
تکرار برای پای دیگر: تست معمولاً برای هر دو پا انجام می‌شود.
آمادگی قبل از مراجعه
ناشتایی لازم نیست؛ می‌توانید طبق معمول غذا بخورید.
داروهای خود را طبق معمول مصرف کنید، مگر پزشک دستور دیگری داده باشد.
حداقل [۱۰ تا ۱۵] دقیقه قبل از تست استراحت کنید و از فعالیت شدید پرهیز نمایید.
یک ساعت قبل از تست از سیگار کشیدن و نوشیدن قهوه خودداری کنید، زیرا می‌تواند فشار خون را تغییر دهد.
جوراب و کفش را قبل از تست درآورید؛ پاها باید تمیز و خشک باشند.
ناخن‌های پا را در صورت بلند بودن کوتاه کنید تا حسگر بهتر روی نوک انگشت قرار گیرد.
اگر زخم باز، قانقاریا یا درد شدید در انگشت پا دارید، قبل از تست اطلاع دهید.
در صورت سابقه ترومبوز ورید عمقی (DVT) حاد یا فیستول دیالیز در بازو، حتماً قبل از تست اطلاع دهید.
در صورت وجود لنفادم شدید (تورم لنفی) یا زخم‌های دردناک در پا، قبل از تست هماهنگ کنید، زیرا ممکن است انجام تست دشوار باشد.
بعد از خدمت
معمولاً محدودیت خاصی وجود ندارد و می‌توانید فعالیت روزانه خود را ادامه دهید.
نتیجه تست باید توسط پزشک تفسیر شود؛ از تفسیر خودسرانه اعداد خودداری کنید.
اگر TBI پایین باشد، پزشک ممکن است بررسی‌های تکمیلی (مانند سونوگرافی داپلر عروق)، توصیه‌های سبک زندگی یا ارجاع به متخصص عروق را توصیه کند.
در بیماران دیابتی، کنترل قند خون، فشار خون و چربی خون نقش کلیدی در کند کردن روند PAD دارد.
اگر بعد از تست علائم جدید مانند درد شدید پا، تغییر رنگ پوست یا سردی پا پیدا کردید، با کلینیک تماس بگیرید.
تجهیزات و امکانات
TBI در کلینیک نیکبخت با کاف کوچک مخصوص انگشت، حسگر فتوپلتیسموگرافی (PPG) یا داپلر و در محیطی آرام و با دمای مناسب انجام می‌شود. این تست در همان مجموعه‌ای ارائه می‌شود که تست ABI، اتاق زخم، فوت‌اسکن و ویبرواسکن پا نیز فعال است، بنابراین ارزیابی عروقی و عصبی پا به‌صورت یکپارچه انجام می‌شود.